تحلیل و نقد قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول و آیین نامه ماده 3

3,240,000 ریالریال 3,600,000

۱. موضوع کتاب چیست؟


 کتاب «تحلیل و نقد قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»  اثری جامع و نظام‌مند درباره یکی از مهم‌ترین تحولات سال‌های اخیر در حقوق اموال و ثبت کشور است. در این کتاب، قانون الزام از منظر مبانی نظری، ساختار حقوقی، پیامدهای عملی، چالش‌های تقنینی بررسی، تحلیل و نقد شده است. علاوه بر آن اولین کتابی است که یکی از مهمترین آیین نامه های قانون الزام که آیین نامه ماده 3 می باشد را نیز تحلیل و نقد نموده است.
کتاب با رویکردی تحلیلی و نقادانه نشان می‌دهد که قانون جدید چگونه نظم عمومی معاملات اموال را بازتعریف کرده، چه نقاط قوتی دارد، در کدام موارد دچار تعارض با اصول حقوقی از جمله منع عطف بماسبق و حمایت از مالکیت شخصی شده است و چالش های احتمالی آن در اجرا چگونه است؟
از این جهت، کتاب نه‌فقط یک شرح ماده‌به‌ماده، بلکه یک نقد علمی و کاربردی است.


 ۲. مخاطبان کتاب چه کسانی هستند؟ 


مخاطبان کتاب طیف گسترده‌ای از جامعه حقوقی و حتی فعالان حوزه املاک و شهرسازی را دربر می‌گیرد:
۱. سردفتران، قضات و وکلای دادگستری
قانون الزام با هدف رسمیت بخشی به معاملات اموال غیر منقول، تکالیف متعددی برای سردفتران اسناد رسمی مقرر نموده است. 
در دادگاه‌ها حجم عظیمی از دعاوی را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ به‌خصوص دعاوی ابطال سند، الزام به تنظیم سند، معاملات معارض، دعاوی ایادی میانی و تعارض حقوق مالکین.
۲. کارشناسان رسمی دادگستری
از آنجا که بسیاری از پرونده‌های مرتبط با ثبت و معاملات املاک نیازمند نظریۀ کارشناسی هستند، کتاب مبانی و چارچوب‌های روشن برای تحلیل این موارد ارائه می‌دهد.
۳. دانشجویان و پژوهشگران حقوقی
کتاب منبعی ارزشمند برای مطالعات تکمیلی در درس‌هایی مانند:
•    حقوق مدنی (اموال و مالکیت)
•    حقوق ثبت
•    حقوق عمومی
۴. قانون‌گذاران و سیاست‌گذاران
بخش مهمی از کتاب به نقد تقنینی و ارائه راهکارهای اصلاح قانون اختصاص دارد؛ بنابراین برای تدوین اصلاحات قانونی و آیین‌نامه‌ای بسیار مفید است.
۵.  فعالان حوزه مسکن و دلالان و مشاورین املاک
زیرا تغییر در فرایند ثبت معاملات، مستقیماً بر کار این گروه‌ها اثر می‌گذارد.


۳. نظریات متفاوت و نگاه جدید کتاب چیست؟


این کتاب از جهات متعدد دارای نگاه و نظریه‌های نوآورانه و مسئله محوراست، در این راستا تحلیل و نقد مفاهیم و نهادهای نوپدید و نیز چهارچوب های جدید برای مفاهیم سابق نظیر موارد زیر صورت گرفته است:
 نهادهایی مانند:
•    تلف حکمی
•    ثالث با حسن‌نیت
•    تنفیذ فسخ
•    قطعیت مستندات
•    محدودیت دعاوی اسناد عادی
•    قراردادهای یکسان
•    پیش نویس قرارداد
•    سامانه های الکترونیک
علاوه بر این تحلیل و نقد آیین نامه اجرایی ماده 3 قانون الزام برای اولین بار در این کتاب صورت گرفته است.

فصل اول: تحلیل و نقد قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول 
ماده 1
الف ـ متن ماده و تبصره‌های آن
ب ـ توضیح برخی مفاهیم و اصطلاحات
ج ـ تحلیل محتوا
1 ـ شرح محتوای ماده 
2 ـ آثار حقوقی «تعهد به انجام عمل حقوقی»
3 ـ وضعیت حقوقی عقود و ایقاعات ثبت‌نشده و ادله و مستندات آن‌ها 
4 ـ تکلیف دعوای ناشی از معاملات از زمان راه‌اندازی سامانه موضوع ماده 10 تا یک سال پس از آن
5 ـ ثبت رسمی معاملات راجع به منافع
6 ـ تغییر در شرایط اساسی صحت معاملات اموال غیرمنقول
7 ـ لزوم ثبت رسمی فسخ معاملات
8 ـ زمان اعمال حق فسخ و مهلت اقامه دعوی مربوط به آن
9 ـ امکان استرداد مال مورد معامله با اعمال حق فسخ
10 ـ وکالت بلاعزل انتقال مالکیت اموال غیرمنقول، مالیات و حق‌الثبت آن
11 ـ بارگذاری گواهی حصر وراثت در سامانه ثبت الکترونیک اسناد و مزایای آن
12 ـ موعد لازم‌الاجرا شدن قانون الزام نسبت به اسناد حدنگار و دامنه شمول آن
13 ـ تسری برخی مقررات به قبل از لازم‌الاجرا شدن قانون
14 ـ مهلت طرح دعاوی راجع به مستندات اعمال حقوقی
15 ـ لزوم توجه به شقوق مختلف دعوی استرداد عوضین
ماده 2 
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا 
1 ـ تنظیم قراردادهای خصوصی در دفاتر اسناد رسمی
2 ـ نامعین بودن خصوصیات و آثار تعهد به بیع، قولنامه و مبایعه‌نامه 
ماده 3 
الف ـ متن ماده و تبصره‌های آن
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا 
1 ـ وظایف دفاتر اسناد رسمی و دلالان معاملات املاک در رابطه با پیش‌نویس قرارداد
2 ـ نقش درخواست طرفین در تنظیم پیش‌نویس قرارداد
3 ـ قرارداد یکسان
4 ـ ضرورت رعایت اصل حاکمیت اراده در قراردادهای یکسان
5 ـ عادی بودن قراردادهای یکسان
6 ـ حقوق متضررین
7 ـ صیانت از اسرار مالی اشخاص
ماده 4
الف ـ متن ماده و تبصره‌های آن
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا
1 ـ تفکیک حق واگذاری از مالکیت عین یا منفعت
2 ـ تعهد سر دفتر به پرداخت در آمدهای دولت
ماده 5 
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا
تکلیف سازمان تامین اجتماعی به اعلام آنی بدهی
ماده 6 
الف ـ متن ماده و تبصره‌های آن
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا 
1 ـ تکلیف مالیات‌های اجرایی برای پاسخ آنی به استعلام املاک
2 ـ ضمانت‌اجرای تکلیف مقرر در ماده 
ماده 7
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
سامان‌دهی وصول و واریز وجوه دولتی و عمومی
ماده 8
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
1 ـ درج آنی تصمیمات قضایی و اداری نسبت به ملک در سامانه
2 ـ جبران خسارت ناشی از نقض تکلیف مقرر 
ماده 9
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
مسؤولیت قضات و مأمورین دولتی یا عمومی
ماده 10 
الف ـ متن ماده و تبصره‌های آن
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا
1 ـ راه‌اندازی سامانه «سامان‌دهی اسناد غیررسمی»
2 ـ زمان لازم‌الاجرا شدن برخی مقررات قانون
3 ـ ثبت رسمی انتقال منافع
4 ـ تکلیف دعاوی در مورد اموال غیرمنقول دارای سند رسمی
5 ـ اعترض به ثبت ادعا 
6 ـ رابطه مدعی با شخص ثالث دارنده سند رسمی
7 ـ ثبت ادعای جدید
8 ـ شناسایی متصرفان
9 ـ تکلیف دستگاه‌های واگذارکننده زمین
10 ـ جرم درج سند عادی در سامانه با علم به عدم استحقاق
11 ـ صدور سند مالکیت تفکیکی واحدهای آپارتمانی دارای جریمه ساخت‌وساز
12 ـ واحد ساختمانی دارای حکم قلع‌وقمع کامل
13 ـ تسهیل در صدور و تنظیم سند مالکیت
14 ـ تبعیض در خسارت تأخیر تأدیه
15 ـ اسناد مالکیت اموال غیرمنقول دستگاه‌های اجرایی
16 ـ تقسیم و صدور سند مالکیت مفروز برای قطعات با مساحت کمتر از نصاب
17 ـ شرایط تنظیم سند اعمال حقوقی به‌صورت مشاع در اراضی کشاورزی
18 ـ محروم‌سازی کشاورزان ناشی از عدم ثبت ادعا
19 ـ وضعیت اعمال حقوقی راجع به اموال غیرمنقول فاقد سند رسمی پس از ثبت ادعا
20 ـ سلب مسؤولیت از انتقال‌دهنده ناشی از بطلان معامله
21 ـ مرور زمان زوال حق
22 ـ معاذیر قانونی و حقوق محجورین و غایبین
23 ـ تسری قواعد مربوط به اسناد براتی (برات، سفته و چک ...) به اسناد معاملات غیرمنقول
24 ـ آثار عقد بدون وقوع آن
25 ـ اعتراض به نقشه و ترتیب آن
26 ـ اعتراض به شناسایی متصرفین و صدور سند اراضی روستایی
27 ـ استیفای حقوق ناشی از بطلان معامله
28 ـ حق رجوع به دادگاه‌ها و حق تظلم‌خواهی
ماده 11
الف ـ متن ماده 
ب ـ تحلیل محتوا 
1 ـ ممنوعیت تنظیم سند عادی توسط دلالان
2 ـ آثار سند عادی ثبت‌شده توسط دلالان
3 ـ استرداد حق دلالی
ماده 12
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا 
1 ـ تعیین ساعات کار دفاتر اسناد رسمی
2 ـ ایجاد تعهد و بار مالی برای دفاتر اسناد رسمی
ماده 13
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا 
1 ـ ابطال معامله و نحوه جبران خسارت
2 ـ تأسیس بیمه مسؤولیت ناشی از بطلان معاملات رسمی اموال غیرمنقول
ماده 14
الف ـ متن ماده
ب ـ شرح برخی مفاهیم و اصطلاحات:
ج ـ تحلیل محتوا
1 ـ تنظیم سند تقسیم‌نامه
2 ـ پیچیدگی تنظیم سند تقسیم‌نامه
ماده 15
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
نسخ برخی قوانین
فصل دوم:تحلیل و نقد آیین‌نامه ماده 3 قانون الزام به ثبت رسمی
 معاملات اموال غیرمنقول 
فصل اول (آیین‌نامه) ـ اصطلاحات و اختصارات
ماده 1
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا 
فصل دوم ـ ارتباط دلالان معاملات املاک با سامانه جهت درج پیش‌نویس قرارداد و تقسیم اسناد
ماده 2
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
دسترسی دلالان به سامانه جهت درج پیش‌نویس قرارداد
ماده ۳
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
پیش‌نویس قراردادها
ماده ۴
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
امکان استعلام در سامانه
ماده ۵
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
اثر اعتبار پروانه دلالان
ماده 6
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
مرجع استعلام پروانه
ماده ۷ 
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
درج پیش‌نویس در سامانه 
ماده ۸ 
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا 
شاخص‌های توزیع پیش‌نویس
ماده ۹ 
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا 
گواهی درج پیش‌نویس قرارداد
ماده ۱۰
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
تأیید و حذف پیش‌نویس پس از درج در سامانه
ماده ۱۱
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
ماده ۱۲ 
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
ثبت پیش‌نویس قرارداد و نوع آن
ماده ۱۳
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
فصل سوم: نحوه ثبت قراردادهای یکسان در سامانه 
ماده ۱۴
الف ـ متن ماده و تبصره‌های آن
ب ـ تحلیل محتوا 
تشریفات ثبت قراردادهای یکسان
ماده ۱۵
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
ضرورت ثبت رسمی قراردادهای یکسان
ماده ۱۶
الف ـ متن ماده و تبصره‌های آن
ب ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
مبنای عدم امکان ثبت برخی از اعمال حقوقی در قالب قراردادهای یکسان
ماده ۱۷
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
ثبت حضور در دفتر اسناد رسمی
ماده ۱۸
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا 
توافق در تغییر مواعد قراردادی
ماده ۱۹
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
نحوه ثبت رسمی قرارداد یکسان
ماده ۲۰
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا
وصول حقوق دولتی و عمومی در قراردادهای یکسان
فصل چهارم: نحوه انتقال وجوه مرتبط با قرارداد و فسخ هوشمند قرارداد 
ماده ۲۱
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
حساب امانی (واسط)
ماده ۲۲
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا و تطبیق با اصول و قواعد حقوقی و قوانین
تکالیف بانک مرکزی مرتبط با پرداخت وجوه
ماده ۲۳
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا
فسخ قراردادهای یکسان
ماده ۲۴
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا 
استرداد مال غیرمنقول در صورت فسخ قراردادهای یکسان
فصل پنجم: سایر مقررات 
ماده ۲۵
الف ـ متن ماده
ب ـ پیشنهاد برای اصلاح برخی عبارات
ج ـ تحلیل محتوا 
درج خلاصه اعمال حقوقی ناشی از قراردادهای یکسان در دفتر الکترونیک املاک
ماده ۲۶
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا 
دسترسی به سکوهای دولتی و خصوصی برای انعقاد قراردادهای یکسان
ماده ۲۷
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
ارائه غیرحضوری خدمات در دفاتر اسناد رسمی
ماده ۲۸
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا 
قلمرو اسناد حدنگار
ماده ۲۹
الف ـ متن ماده
ب ـ تحلیل محتوا
نوشتار پایانی
ضمائم: قوانین و آیین‌نامه‌ها
1- قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول
2- آیین‌نامه ماده ۳ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول
3- آیین‌نامه اجرایی ماده (7) قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب هیأت وزیران در جلسه 18/09/1403)
4- آیین‌نامه اجرایی ماده (10) قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول و تبصره‌های (1) و (2) آن
5 ـ قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی (مصوب 20/09/1390)
6 ـ قانون الحاق موادی به قانون سامان‌دهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن
7 ـ قانون جامع حدنگار (کاداستر) کشور مصوب 12/11/1393 با اصلاحات و الحاقات بعدی
8 ـ آیین‌نامه اجرایی قانون جامع حدنگار (کاداستر) کشور مصوب 22/01/1395 222
9 ـ قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و ایجاد قطعات مناسب فنی، اقتصادی مصوب 25/01/1383
10 ـ قانون پیش‌‌فروش ساختمان مصوب 12/10/1389
منابع ارجاعات