حقوق اساسی محیط زیست

990,000 ریالریال 1,100,000

موضوع این کتاب چیست ؟


اثر پیش رو، سعی برآن دارد تا ضمن بررسی روابط میان حقوق اساسی و محیط زیست به بررسی جایگاه محیط زیست در قوانین اساسی کشورها با رویکرد تطبیقی و تحلیلی بپردازد. در این کتاب سعی شده است با رویکرد تطبیقی و برای نمونه به تحلیل محتوای قوانین اساسی کشورها در توجه به مسائل مربوط به محیط زیست و حفظ منابع طبیعی پرداخته شود.


 مخاطب این کتاب چه کسانی هستند؟


 عموم حقوقدانان و قضات و وکلا می توانند مخاطب این کتاب باشند. همچنین این کتاب می­تواند به عنوان منبع درسی، درس «حقوق اساسی و محیط زیست» دوره کارشناسی ارشد حقوق محیط زیست مورد استفاده دانشجویان و نیز سایر پژوهشگران حوزه محیط زیست قرار گیرد.


 


نظریاتی متفاوت و نگاهی جدید


دو حوزه حقوق اساسی و حقوق محیط زیست در سه موضوع «حق بر محیط زیست سالم»، «حکمرانی زیست محیطی» و«حقوق بشر زیست محیطی» به همدیگر پیوند می­خورند. پیش بینی ساز کارهای تضمین این حقوق و همچنین شناسایی این حق به عنوان حقی بشری در قوانین اساسی و اهمیت تحکیم این حق در نظام حقوقی(سیاسی، قضایی، اجرایی و اداری) از جمله آثار توجه قوانین اساسی به این حوزه است. بنابراین این مطالعه در این زمینه علاوه بر تعریف جوهری به تعریف هنجاری حقوق اساسی نیز نزدیک است تا تعریف نهادی آن و اصولا براین نکته تأکید می­گردد که سبز نمودن قوانین اساسی وگنجاندن این مسئله در این دسته از اسناد ناشی از اهمیت این مسئله در نظام حقوقی یک کشور است.


 قسمتی از کتاب


 تحلیل محیط زیست از منظر دانش حقوق اساسی یا تحلیل مسائل حقوق اساسی از منظر محیط­زیست، شاید اندکی عجیب و غریب به­نظر برسد. حمایت دستوری از محیط زیست یا همان دستور گرایی یا اساسی سازی حقوق محیط زیست فرآیندی بود که در قوانین اساسی اغلب کشورهای جهان شاهد آن بودیم. این قوانین سعی نمودند یک یا چند اصل از اصول قانون اساسی دولت-کشور را به مسائل زیست محیطی اختصاص دهند. این نوع حمایت ناظر به ماهیت، مولفه­ها و چگونگی حفاظت از محیط زیست در حقوق اساسی است. نظریه عمومی دستورگرایی زیست محیطی مبتنی بر این انگاره است که با ورود مسئله محیط زیست و ضرورت حمایت و حفاظت از آن در قانون اساسی به عنوان هنجار مرجع، شاهد اساسی سازی نظم حقوقی در این زمینه خواهیم بود. امروزه توجه به مسئله محیط زیست در سطح قوانین اساسی به معنای تبعیت هنجارهای مادون و نظام حقوقی از هنجار مرجع و آثاری است که این حق می­تواند در نظام حقوقی و نهادهای سیاسی و اداری و قضایی به همراه داشته باشد.

بخش اول ـ مفاهیم و مبانی نظری
فصل اول ـ مفاهیم
بند اول ـ محیط‌زیست
بند دوم ـ تعریف اصطلاحی و حقوقی محیط‌زیست
الف ـ ازلحاظ اصطلاحی
ب ـ ازلحاظ حقوقی
بند سوم ـ حقوق اساسی و تحوّل ماهوی موضوعات آن
بند چهارم ـ حقوق اساسی محیط‌زیست
فصل دوم ـ مبانی نظری
بند اول ـ نظریه عمومی دستورگرایی زیست‌محیطی
بند دوم ـ تضمین حق بر محیط‌زیست سالم
بند سوم ـ اساسی‌سازی حقوق محیط‌زیست
الف ـ اساسی‌سازی شکلی محیط‌زیست
1-ضرورت حفاظت از محیط‌زیست
2-محیط‌زیست به‌مثابه ثروت عمومی
3-وظیفه عمومی حفاظت
4-شناسایی حقوق نسل‌ها
5-فعالیت‌های اقتصادی و بهره‌مندی از محیط‌زیست سالم
ب ـ اساسی‌سازی ماهوی محیط‌زیست
1حقوق ایران
1-1 رویه شورای نگهبان و دیوان عدالت اداری
2-1ظرفیت‌های دیوان عدالت اداری
2حقوق فرانسه
1-2رویه شورای قانون اساسی
2-2رویه قضایی شورای دولتی و محاکم عمومی
بند چهارم ـ حقوق بشر زیست‌محیطی؛ حلقه ارتباط حقوق اساسی و محیط‌زیست
بخش دوم ـ تحلیل مسائل و محتوای حقوق محیط‌زیست در قوانین اساسی
فصل اول ـ اصول حقوق محیط‌زیست در قوانین اساسی
بند اول ـ اصل حفاظت
بند دوم ـ اصل مشارکت
بند سوم ـ اصل دسترسی به اطلاعات زیست‌محیطی
بند چهارم ـ اصل توسعه پایدار
بند پنجم ـ اصل احتیاطی
بند ششم ـ اصل پیشگیری
فصل دوم ـ مسائل حقوق محیط‌زیست در قوانین اساسی
بند اول ـ آب
الف ـ مالکیت و مدیریت منابع آبی
ب ـ حفاظت از منابع آبی
ج ـ حق بر آب سالم
بند دوم ـ هوا
الف ـ حق بر هوای پاک
ب ـ تعهد دولت‌ها به حفاظت از هوا
1-ضرورت حفاظت و مدیریت هوا
2-توازن اکولوژیکی جوّ زمین
3-ممنوعیت آلودگی هوا
بند سوم ـ زمین و خاک
1-بهره‌برداری پایدار از خاک
2-خاک به‌ عنوان ثروت ملی و منابع طبیعی
3-حفاظت از خاک
بند چهارم ـ گیاهان و پوشش گیاهی
1-حفاظت از گیاهان
2-بهره‌برداری معقول و پایدار از گیاهان
بند پنجم ـ معادن
بند ششم ـ جنگل‌ها
1-جنگل به‌ عنوان ثروت ملی
2-نقش و تکلیف دولت در حفاظت
3-بهره‌برداری پایدار از جنگل
4-وضع محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها
بند هفتم ـ تالاب‌ها
بند هشتم ـ انرژی و محیط‌زیست
1-حفاظت از منابع انرژی و مدیریت زیست‌محیطی آن
2-منابع انرژی جدید و تجدیدپذیر
بند نهم ـ حقوق کیفری محیط‌زیست
بند دهم ـ جبران خسارات زیست‌محیطی
1-حق بر جبران خسارات زیست‌محیطی
2-سیاست جبران خسارت زیست‌محیطی
بند یازدهم ـ محیط‌زیست دریایی
بند دوازدهم ـ حق دسترسی به اطلاعات زیست‌محیطی
بند سیزدهم ـ حق دسترسی به عدالت در موضوعات زیست‌محیطی
بند چهاردهم ـ حق بر مشارکت در تصمیم‌گیری‌های زیست‌محیطی
بند پانزدهم ـ حق بر آموزش
بند شانزدهم ـ حقوق محیط‌زیست کودکان
بند هفدهم ـ حق کار و محیط‌زیست
بند هیجدهم ـ رودخانه‌ها و دریاچه‌ها
بند نوزدهم ـ ماهیان
بند بیستم ـ کوه‌ها و صخره‌ها
بند بیست و یکم ـ نفت و گاز
بند بیست و دوم ـ آلودگی رادیواکتیو
بند بیست و سوم ـ منابع ژنتیکی
بند بیست و چهارم ـ ارزیابی اثرات زیست‌محیطی
بند بیست و پنجم ـ پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های طبیعی
بند بیست و ششم ـ تنوع زیستی
بند بیست و هفتم ـ نسبت میان حقوق مالکانه و حفاظت از محیط‌زیست
بند بیست و هشتم ـ پسماندها
بند بیست و نهم ـ حقوق حیوانات
بند سی‌ام ـ حمایت از حیات وحش و میراث‌های طبیعی
بند سی و دوم ـ نسل‌های آینده
بخش سوم ـ مطالعه موردی محتوای قوانین اساسی کشورهای جهان
فصل اول ـ قوانین اساسی کشورهای قاره آفریقا
بند اول ـ کشورهای شرق آفریقا
1-کنیا
2-تانزانیا
3-اوگاندا
4-اتیوپی
5-سومالی
6-مالاوی
بند دوم ـ کشورهای آفریقای مرکزی
1-چاد
2-کنگو
3-بروندی
4-رواندا
بند سوم ـ کشورهای شمال آفریقا
1-مصر
2-تونس
3-مراکش (مغرب)
4-الجزایر
5-سودان
6-سودان جنوبی
بند چهارم ـ جنوب آفریقا
1-آنگولا
2-نامیبیا
3-موزامبیک
4-زامبیا
5-آفریقای جنوبی
6-ماداگاسکار
7-زیمبابوه
8-لسوتو
9-سوازیلند
بند پنجم ـ غرب آفریقا
1-گامبیا
2-غنا
3-جمهوری بنین
4-بورکینافاسو
5-کامرون
6-کیپ‌ورد (دماغه سبز)
7-جمهوری توگو
8- نیجر
9-سنگال
10-گینه
11-مالی
12-ساحل عاج
فصل دوم ـ قوانین اساسی کشورهای قاره اروپا
بند اول ـ کشورهای اروپای غربی
1-آلمان
2-فرانسه
3-سوئیس
4-بلژیک
5-اتریش
6-آندورا
بند سوم ـ کشورهای اروپای شرقی
1-اوکراین
2-رومانی
3-لهستان
4-بلغارستان
بند دوم ـ کشورهای شمال اروپا
1-نروژ
2-هلند
3-استونی
4-لتونی
5-لیتوانی
6-فنلاند
بند چهارم ـ کشورهای جنوب اروپا
1-اسپانیا
2-بوسنی و هرزگوین
3-صربستان
4-مونته‌نگرو
5-جمهوری یوگسلاوی سابق
6-اسلونی
7-اسلواکی
8-پرتغال
9-آلبانی
10-کرواسی
11-یونان
12-مجارستان
13-مقدونیه
14-ایتالیا
15- کوزوو
فصل سوم ـ قوانین اساسی کشورهای قاره آسیا
بند اول ـ شرق آسیا
1-تایوان
2-کره جنوبی
3-چین
4-مغولستان
بند دوم ـ غرب آسیا
1-ترکیه
2-ایران
3-امارات عربی متحده
4-عربستان سعودی
5-بحرین
6-عراق
بند سوم ـ آسیای مرکزی و قفقاز
1-روسیه
2-ارمنستان
3-جمهوری آذربایجان
4-ازبکستان
5-ترکمنستان
6-تاجیکستان
7-چچن
8-بلاروس
9-قزاقستان
10-قرقیزستان
11-گرجستان
بند چهارم ـ جنوب آسیا
1-هند
2-افغانستان
3-سریلانکا
4-پادشاهی نپال
5-مالدیو
بند پنجم ـ جنوب شرق آسیا
1-ویتنام
2-تایلند
3-فیلیپین
4-کامبوج
فصل چهارم ـ قوانین اساسی کشورهای قاره آمریکا
بند یکم ـ آمریکای شمالی
بند دوم ـ آمریکای مرکزی
1-کاستاریکا
2-السالوادور
3-گواتمالا
4-هندوراس
5-پاناما
6-نیکاراگوئه
بند سوم ـ آمریکای جنوبی (آمریکای لاتین)
1-ونزوئلا
2-اروگوئه
3-سورینام
4-پرو
5-پاراگوئه
6-آرژانتین
7-بولیوی
8-برزیل
9-شیلی
10-کلمبیا
11-کوبا
12- اکوادور
13- گویان
14-هائیتی
فصل پنجم ـ استرالیا و اقیانوسیه
بند یکم ـ پاپوا گینه نو
بند دوم ـ جزایر پالائو