حق اطلاع از سرنوشت متهم با تاکید بر حقوق کیفری ایران و اسناد بین المللی حقوق بشر

720,000 ریالریال 800,000

موضوع کتاب
در این کتاب یک حق بشری و از جمله حق دفاعی متهم در یکی از حساس‌ترین مراحل فرآیند دادرسی کیفری یعنی «تحت نظر بودن متهم» تعریف و مطرح شده است. در این راستا، چیستی و جایگاه حق اطلاع از سرنوشت متهم در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و نظام کیفری ایران مورد کنکاش قرار گرفته و نوآوری، چهارچوب و نارسایی و محدودیت‌های قانونی اِعمال این حق در نظام کیفری ایران تبیین گردیده و تکلیف دست‌اندرکاران دستگاه قضایی به عنوان بخشی از بدنۀ نظام حاکمیتی در قبال این حق بشری برجسته‌تر مطرح شده است.
مخاطبان کتاب
این کتاب مخاطبان عام و خاص دارد. از این حیث که تبیین‌کننده یک حق بشری است، می تواند مورد استفاده و مطالعۀ عموم شهروندان قرار گیرد تا از حقوق خود در یک جامعه مردم‌سالار آگاهی یابند و از این حیث که با نظام کیفری در ارتباط است می تواند مورد استفاده دانشجویان حقوق و دست اندرکاران قضایی از جمله قضات و وکلای دادگستری قرار گیرد. ضمن اینکه می‌تواند به عنوان منبع علمی در تدوین و بازطراحی هرچه بهتر و سنجیده سیاست جنایی و به‌ویژه سیاست‌گذاری کیفری مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد.
نظریاتی متفاوت و نگاهی جدید
حق اطلاع از سرنوشت متهم از یک سو، حق شخصی متهم برای اطلاع‌رسانی از «وضعیت تحت نظر بودن» خود و از سوی دیگر، حق خویشاوندان و آشنایان وی برای آگاهی از چنین وضعیتی است. در این اثر علمی در عین پردازش جنبۀ نظری موضوع، قواعد و مقررات سیاست کیفری ایران در قانون آیین دادرسی کیفری با نگاهی انتقادی و از دیدگاه اسناد بین‌المللی حقوق بشر بررسی شده و جایگاه این نهاد حقوقی در اطلس جنایی ایران شفاف‌تر تبیین شده است .
قسمتی از کتاب
حق اطلاع از سرنوشت متهم ازجمله حقوق شهروندی است. حق اطلاع از سرنوشت متهم، بازداشتی و ناپدیدشده اجباری به اندازه‌ای مهم است که علاوه بر قوانین داخلی، در برخی از اسناد بین‌المللی حقوق بشری از جمله «مجموعه اصول حمایت از تمامی اشخاص تحت هر شکل از بازداشت یا حبس» ، «اصول اساسی رفتار با زندانیان» و «مجموعه قواعد حداقل استاندارد در رفتار با زندانیان» ، «کنوانسیون بین‌المللی حمایت از تمامی اشخاص در برابر ناپدید شدن اجباری» بدان اشاره شده است.
در مقررات داخلی ایران نیز قانونگذار در بند 5 ماده واحده قانون احترام به آزادی‌‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب 1383 و مواد 49 و 50 ق.آ.د.ک. 92 به این حق تصریح کرده است.

مقدمه
فصل اول: مفاهیم، پیشینه، مبانی و منابع
۱-۱- تعاریف و مفاهیم
۱-۱-۱- معنای حق اطلاع از سرنوشت متهم
۱-۱-۲- ناپدید کردن اجباری
۱-۱-۳- تعریف و مفهوم افراد تحت بازداشت
۱-۱-۴- مفهوم مظنون، متهم و مجرم
۱-۱-۵- حقوق شهروندی
۱-۱-۶- تعریف خانواده
۱-۲- پیشینه و سیر تحول حق اطلاع از سرنوشت متهم
۱-۲-۱- تحول حق اطلاع از سرنوشت متهم در نظام‌های مختلف دادرسی کیفری
۱-۲-۱-۱- نظام اتهامی
۱-۲-۱-۲- نظام تفتیشی
۱-۲-۱-۳- نظام مختلط
۱-۲-۲- پیشینه حق اطلاع از سرنوشت متهم در ایران
۱-۲-۳- پیشینه حق اطلاع از سرنوشت متهم در اسناد بین‌‌المللی
۱-۳- مبانی و منابع حق اطلاع از سرنوشت متهم
۱-۳-۱- مبانی حق اطلاع از سرنوشت متهم
۱-۳-۲- منابع حق اطلاع از سرنوشت متهم
فصل دوم: ویژگی حق اطلاع از سرنوشت متهم؛ از ضرورت‌‌ها و فواید تا قواعد حاکم بر آن
۲-۱- جایگاه حق آگاهی خانواده از وضع خویشاوندان بازداشت ‌شده در دادرسی عادلانه
۲-۱-۱- دادرسی عادلانه
۲-۱-۲- ویژگی‌‌‌های معیار‌ دادرسی عادلانه
۲-۱-۳- تمیز معیار‌های دادرسی عادلانه از تشریفات دادرسی
۲-۱-۴- تفکیک حق‌‌ های واقعی از ادعا‌های ناموجه در قالب مفهوم حق
۲-۲- ضرورت اطلاع خانواده از سرنوشت متهم
۲-۲-۱- ممانعت از تضییع حقوق متهم توسط مأموران تحقیق
۲-۲-۲- جلوگیری از انحراف دادرسی
۲-۲-۳- جلوگیری از سوءاستفاده مقامات تحقیق از اختیارات خود
۲-۲-۴- جلوگیری از بازداشت‌های خودسرانه
۲-۲-۵- جلوگیری از شکنجه و رفتار‌های اهانت‌ آمیز
۲-۲-۶- پیگیری نظارت قضایی بر قانونی بودن دستگیری و بازداشت (هی بیس کورپوس)
۲-۳- فواید حق اطلاع از سرنوشت متهم
۲-۳-۱- حق داشتن وکیل در تحقیقات مقدماتی
۲-۳-۲- استفاده از پزشک معالج شخصی (غیردولتی)
۲-۳-۳- سپردن قرار تأمین کیفری
۲-۳-۴- رعایت اصل تساوی سلاح‌ها
۲-۴- قواعد حاکم بر حق اطلاع از سرنوشت متهم
۲-۴-۱- اصل برائت و ارتباط آن با حق اطلاع از سرنوشت متهم
۲-۴-۲- اصل کرامت و حیثیت انسانی
۲-۴-۳- اصل عدالت
۲-۴-۴- اصل آزادی و امنیت قضایی
۲-۴-۵- اصل تفسیر قوانین به نفع متهم
فصل سوم: حق اطلاع از سرنوشت متهم در حقوق ایران در مقایسه با اسناد بین‌المللی حقوق بشر
۳-۱- نظام عدالت کیفری و حق اطلاع از سرنوشت متهم
۳-۱-۱- تفهیم حق اطلاع به متهم
۳-۱-۲- اطلاع دادن دستگیری متهم به خانواده
۳-۱-۳- فراهم کردن امکانات لازم برای تحقق درخواست متهم
۳-۱-۴- فراهم کردن تمهیدات و اقدامات لازم برای برقراری ارتباط بین متهم و خانواده‌اش
۳-۲- ارتباط با دنیای خارج از بازداشت
۳-۲-۱ شرایط حق اطلاع از سرنوشت متهم
۳-۲-۲- اشکال مختلف ارتباط با دنیای خارج از بازداشت
۳-۲-۲-۱- ارتباط با کلیه اشخاص و امکان پذیرش آنها در زندان (ملاقات عمومی)
۳-۲-۲-۲ مطلع کردن خانواده شخص توقیف شده و اعلام مکان بازداشت او به خانواده
۳-۲-۲-۳ ارتباط مستقیم با اعضای خانواده
۳-۲-۲-۴- استفاده از پزشک معالج شخصی و ارتباط با وی
۳-۲-۲-۵- ارتباط متهم خارجی با نماینده کشور متبوع یا نماینده سازمان تحت حمایت
۳-۲-۳- مهم‌ترین جنبه‌های حق اطلاع از سرنوشت متهم
نتیجه
فهرست منابع و مآخذ